Qur'onda nomi zikr qilingan yagona ayol kim?

Muqaddas Qur'on insoniyat uchun ibrat va saboqlarga to‘la. Qur'onda qadimgi xalqlarning voqealari, ibodat, jazolar va boshqa masalalar bilan birga, musulmon ayollariga o‘rnak bo‘ladigan ayollar haqida ham so‘z yuritiladi.

Qur'onda ayollarga oid oyatlar ko‘p. Lekin bu oyatlarda ayollarning ismlari aniq aytilmagan. Qur'onda nomi ochiq zikr qilingan yagona ayol – Iso (u zotga Allohning salomi bo‘lsin) payg‘ambarning onasi, Imronning qizi Maryam. Alloh taolo "Tahrim" surasida shunday deydi:

"Shuningdek, or-nomusini saqlagan Imronning qizi Maryamni ham (misol qilib keltirdi). Biz unga ruhimizdan pufladik va u Maryam Parvardigorining so‘zlari va Kitoblariga tasdiq berdi hamda itoat qiluvchilardan bo‘ldi"

Mo‘minlarga o‘rnak bo‘lishi uchun Alloh taolo Maryamni Qur'onda shunday ta'riflagan. Or-nomusini saqlagan Maryam binti Imronning ismi Qur'oni karimda 34 marta tilga olingan, shuningdek, Maryam onamiz nomi bilan atalgan 98 oyatdan iborat "Maryam" surasi ham bor. Demak, Qur'onda ayollar ichida faqat Maryam onamizning ismi zikr qilinishi sababi nimada?

1. Birinchidan, besh ulug‘ payg‘ambar qatoriga kiradigan Iso (u zotga Allohning salomi bo‘lsin)ni dunyoga keltirish uchun Alloh taolo Maryam onamizni barcha ayollar ichidan tanladi va uni barcha gunohlardan pok qildi. Alloh taolo "Oli Imron" surasining 42-oyatida shunday deydi:

   "(Ey Payg‘ambar! Esingda tut!) Farishtalar dedilar: 'Ey Maryam! Albatta, Alloh seni (ibodatiga) tanladi, (gunohlardan) pok qildi va seni olam ayollaridan ustun qilib tanladi'"

   – deydi.

2. Ikkinchidan, Maryam onamiz Iso (u zotga Allohning salomi bo‘lsin) tug‘ilmasidan oldin ham, undan keyin ham pok bo‘lgan ayol. Alloh taolo "Tahrim" surasining 12-oyatida shunday deydi:

   "Shuningdek, or-nomusini saqlagan Imronning qizi Maryamni ham (misol qilib keltirdi). Biz unga ruhimizdan pufladik va u Maryam Parvardigorining so‘zlari va Kitoblariga tasdiq berdi hamda itoat qiluvchilardan bo‘ldi"

   – deydi. Maryam onamiz butun umrini or-nomusini saqlab, poklikda o‘tkazgani uchun bunday yuksak maqomga erishdi. Kim Allohga itoat qilsa, Alloh uning darajasini ko‘taradi.

3. Uchinchidan, Maryam onamiz va uning o‘g‘li Iso (u zotga Allohning salomi bo‘lsin) Alloh taoloning qudratiga dalil bo‘la oladigan ochiq mo‘jizalardir. Alloh taolo "Mu'minun" surasining 50-oyatida shunday deydi:

   "Shuningdek, Biz Maryam o‘g‘li Iso va onasini ham bir mo‘jiza qildik va u ikkisiga unumdor va manbali bir tepalikni boshpana qildik"

   – deydi. Ushbu oyat tafsirida Ibni Kasir shunday deydi: "Bu – Alloh taoloning xohlagan narsasiga qudrati yetishining ochiq dalilidir. Chunki Alloh taolo Odamni (u zotga Allohning salomi bo‘lsin) ota-onasiz yaratdi. Havvoni esa erkakdan, ayolsiz yaratdi. Isoga (u zotga Allohning salomi bo‘lsin) esa otasiz hayot berdi. Qolgan insonlarni esa erkak va ayoldan yaratdi".

4. To‘rtinchidan, Maryam onamiz – bu dunyodagi va jannatdagi ayollarning eng afzali. U haqida Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salavoti va salomi bo‘lsin) shunday deganlar:

   "Bu dunyo ayollarining eng yaxshilari to‘rt kishi: Maryam binti Imron, Xadicha binti Xuvaylid, Fotima binti Muhammad va Fir'avnning xotini Osiyo"

   – deganlar, yana bir hadishda:

   "Jannatdagi ayollarning eng afzali – Maryam binti Imron, Xadicha binti Xuvaylid, Fotima binti Muhammad va Fir'avnning xotini Osiyo binti Muzohim"

   – deganlar.

5. Beshinchidan, Maryam onamiz va uning o‘g‘li Iso (u zotga Allohning salomi bo‘lsin) shaytonning zararidan omon bo‘lganlar. Shayton Odam farzandi tug‘ilganda uni qo‘li bilan urar ekan. Maryam onamiz kelajak avlodiga shaytonning yomonligidan panoh so‘rab, Allohga duo qilgan. Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salavoti va salomi bo‘lsin) shunday deganlar:

   "Har bir bola dunyoga kelganda uni shayton qo‘li bilan uradi. Faqat Iso (u zotga Allohning salomi bo‘lsin) va uning onasiga (tug‘ilganida) shayton tegmagan"

   – deganlar.

6. Oltinchidan, Alloh taolo Maryam onamizni mo‘jizalar bilan quvvatlagan. Zakariyo (u zotga Allohning salomi bo‘lsin) qish faslida Maryamning hujrasiga kirganida, uning dasturxonida yozda pishadigan mevalarni ko‘rgan. Bu haqda Qur'onda shunday deyiladi:

   "Zakariyo uning (Maryamning) hujrasiga har kirganida yonida bir rizq (turli mevalar) ko‘rardi. U: 'Ey Maryam! Bu senga qayerdan keldi?' – deb so‘radi. (Maryam) 'Bu – Alloh tomonidan. Albatta, Alloh xohlaganiga behisob rizq beradi!'"

   – dedi. Mana shu va biz bilmaydigan boshqa fazilatlari sababli Alloh taolo Qur'onning bir surasini Maryam onamiz nomi bilan atagan. Iso (u zotga Allohning salomi bo‘lsin) Qur'onda Maryam o‘g‘li Iso deb atalishi ham Allohning Maryam onamizga bergan ne'matidir. Maryam onamizning qissasidan sabr, poklik, itoat va mas'uliyat qanday bo‘lishi kerakligini o‘rganamiz.

Har bir ayol Alloh taoloning roziligi va jannatga erishish yo‘lida Qur'on va hadislarda zikr qilingan solih onalarni o‘rnak olishi kerak. Ular qanday yashagan, nima qilgan? Or-nomusini qanday saqlagan? Chunki ayolning eng katta boyligi – or-nomusi. Shuning uchun bugungi kunda ham qizlarimizga hadislarda zikr qilingan solih onalarning hayot yo‘lini o‘rnak qilib ko‘rsatishimiz lozim. Maryam onamizga Alloh taoloning salomi bo‘lsin va Qiyomatgacha dunyo ayollariga o‘rnak bo‘lsin!

Medet QURSAQOV,

QMDB Shariat va fatvo bo‘limi mutaxassisi

"Imon" jurnali, №8, 2023 yil