Qur'onni noto'g'ri o'qisa, namoz buziladimi?

Aslida namozda Qur'on oyatlari tajvid qoidalariga muvofiq to'g'ri o'qilishi kerak. Ya'ni, namoz o'quvchi kishi Qur'on o'qiyotganda harflarni to'g'ri chiqarishga (maxrajga), so'z oxiridagi harakatga (i'robga), tashdid va tanvinni o'qishga, cho'zib o'qiladigan harflarga (madd), qalqala harflarni o'qishga, idgom va iqlobga, vasl qoidalariga e'tiborli bo'lishi lozim. Chunki oyatni noto'g'ri o'qish orqali uning ma'nosi o'zgarib ketishi mumkin. Agar oyatning ma'nosi o'zgarsa, namoz buzilishi mumkin.

Biroq Qur'on o'qiyotganda juda qo'pol xatoga yo'l qo'ymasa, ya'ni oyatning mazmuni noto'g'ri (din va shariatga zid) ma'noga o'zgarmasa, Hanafiya ulamolari bunday o'qilgan namozni to'g'ri deb hisoblashgan (Fatawa Qazikhan, 1/87). Masalan, "Fotiha" surasida "al-hamdu" so'zini xato qilib "al-hamda" yoki "al-hamadu" deb o'qisa, namoz buzilmaydi. Chunki harakatini boshqacha o'qisa ham, ma'nosi o'zgarmaydi. Xuddi shu suradagi "na'budu" so'zini "na'bad" yoki "na'bidu" deb o'qisa ham, namoz buzilmaydi. Agar oyatni ataylab buzib o'qisa, namoz buziladi va katta gunoh bo'ladi.

Ma'nosi o'zgarmaydigan tarzda bir harfni boshqa harfga almashtirib o'qisa ham, namoz buzilmaydi. Masalan, "innal muslimina" o'rniga "innal muslimuna" deb "ya" harfi o'rniga "vav" harfini o'qish.

Qur'ondagi "inna-sh-shaytona yanzaghu baynahum" degan oyatdagi "yanzaghu" so'zini "yanza'u" (g'ayn harfini ayn) deb o'qisa, namoz buzilmaydi.

Oyatda "Darhaqiqat, shayton ularning orasiga doim nizo solishga harakat qiladi" deyiladi ("Isro" surasi, 53-oyat).

G'ayn harfini ayn bilan o'qiganda, "shayton ularning orasini ajratishni istaydi" degan ma'no chiqadi. Bu qo'pol xato hisoblanmaydi. Chunki haqiqatda ham shunday.

Qur'ondagi "al-qonitina" (sofdil itoatli erkaklar) so'zi o'rniga ingichka "ta" harfini qalin "to" qilib "al-qonituna" (umidini uzgan erkaklar) deb o'qisa, namoz buziladi ("Ahzob" surasi, 35-oyat).

Harflarni almashtirib, ma'nosi buziladigan tarzda o'qisa ham, namoz buzilishi mumkin. Masalan, "fasuhqol li ashabis sa'ir" (do'zax egalari Allohning rahmatidan uzoq bo'lsin) oyatini "fasuhqol li ashabish sha'ir" (arpa egalari Allohning rahmatidan uzoq bo'lsin), ya'ni "sin" harfini "shin" deb almashtirib o'qish.

Namozda Qur'ondagi "farrot min qaswaroh" (sherdan qochgan) oyatida "qaswaroh" (sher) so'zini "kavsaro" (qamishdan yasalgan idish) deb harflar o'rnini almashtirib o'qisa, namoz buziladi ("Muddassir" surasi, 51-oyat). Albatta, namozda bunday xatoliklar uchrashi mumkin. Shuning uchun Qur'onni imkon qadar to'g'ri yodlab, namozda uni xatosiz o'qishga harakat qilish kerak. Agar oyatni xato o'qib qo'ysa, uning hukmini bilimdon imomlardan so'rab aniqlab olish lozim.

Hasan AMONQUL,

"Minara" gazetasi, №7, 2023 yil