QUSNI QAFASDA BOQISH MUMKINMI?

Ba'zi hayvon va qushlar tabiatan rangi, ovozi va boshqa jihatlari bilan go‘zallikka ega. Go‘zallik va nafislikni har bir inson yaxshi ko‘radi. Bu – Alloh taoloning ne’mati bo‘lib, shukr qilishni talab qiladi.

Alloh taolo Qur’onda shunday deydi:

قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللهِ الَّتي أَخْرَجَ لِعِبَادِه وَالطَّيِّبَاتِ مِن الرِّزْقِ

«(Ey Payg‘ambar!) «Alloh o‘z bandalari uchun yaratgan ziynat va pok rizqlarni kim harom qildi?» deb ayt» [1].

والْخَيْلَ والْبِغَالَ والْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِينَةً

«U (Alloh) ot, xachir va eshaklarni sizlar minishingiz va ziynat uchun (yaratdi)» [2].

Imom Qurtubiy aytadi: «Go‘zallik uchun foydalanilayotgan narsalarning barchasi makruh emas. Faqatgina shariatda man qilinishi haqida dalil bo‘lsa yoki riyo [3] maqsadida bo‘lsa, taqiqlanadi» [4].

Shu munosabat bilan jumhur ulamolar (Hanafiya, Molikiya, Shofe’iya) qushlarni qafasda boqishga va shariat doirasidan chiqmagan holda ularni sotishga ruxsat berganlar [5].

Bunga Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin):

«Ey Abu Umayr! Nug‘ayr [6] nima qilmoqda?» [7], – degan hadisni dalil qilib keltiradilar.

Ibni Hajar aytadi: «Bu hadis qafasda qush boqishga ruxsat borligini bildiradi» [8].

Lekin qushni qafasda boqishga ruxsat bo‘lishi uchun quyidagi shartlar bajarilishi kerak:

• Manmanlik va kibrdan yiroq bo‘lish;

• Qush boqish ibodatga halal bermasligi;

• Qushga beriladigan ozuqada isrofga yo‘l qo‘ymaslik;

• O‘z vaqtida ovqatlantirish. Chunki Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin):

  «Bir ayol mushukni qamab, unga ovqat va suv bermay, hattoki yerda harakat qiladigan jonivorlarni yeb olishiga ham yo‘l qo‘ymay o‘ldirgani uchun azobga duchor bo‘lib, jahannamga kirdi» [9], – deb aytganlar.

• Qushni boqish qiynoq yoki zarar yetkazishga olib kelmasligi lozim.

Shuning uchun yuqoridagi shartlar asosida qushni qafasda boqishga ruxsat beriladi. Lekin uni juftidan ajratib, yolg‘iz qoldirmaslik va yirtqich qushlar bilan birga saqlamaslik tavsiya etiladi.

Shariat va fatvo bo‘limi

[1] «A’rof» surasi, 32-oyat.

[2] «Nahl» surasi, 8-oyat.

[3] Alloh roziligi uchun emas, odamlar ko‘rsin deb, maqtanish uchun qilinadigan amal.

[4] Tafsiri Qurtubiy, 7/97.

[5] Hashiyatu Ibn Obidin, 6/401. Mawahibul Jalil, 3/222. Mughniy al-muhtaj, 4/208.

[6] Chumchuqqa o‘xshash qizil tumshuq qush. Uni bulbul deb aytuvchilar ham bor.

[7] Buxoriy, №5778. Muslim, №2150.

[8] Fathul Bariy, 10/586.

[9] Buxoriy, №3295. Muslim, №2242.