Namoz vaqtlariYoz oylarida quyoshda qizigan suv bilan tahorat olish, ochiq havoda quyosh ostida dush qabul qilish yoki g'usl qilish mumkinmi, degan savollar ko‘p beriladi.
Umuman olganda, quyoshda qizigan suv pok va boshqa narsalarni tozalashga yaroqli hisoblanadi. Ya'ni, quyoshda qizigan suv bilan tahorat yoki g'usl qilinsa, tahorati ham, g'usli ham to‘g‘ri bo‘ladi. Biroq, bu suv bilan tahorat olish makruhmi yoki yo‘qmi, bu masalada ulamolar o‘rtasida ixtilof bor. Hanafiya mazhabining ko‘pchilik ulamolari quyoshda qizigan suvdan foydalanishga ruxsat beradi. Chunki har bir narsa aslida mubah, faqat taqiqlovchi dalil bo‘lsa, ruxsat etilmaydi. Bu masalada taqiqlovchi sahih dalillar yo‘q.
Hanafiya mazhabining ba'zi ulamolari va Maliki, Shofe'iy mazhabining ko‘pchilik ulamolari esa "makruh tanzihiy" deb hisoblashgan [1]. Dalillari:
"Oisha onamiz suvni quyoshda isitganida, Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) unga: «Ey Humayro! Bunday qilma, chunki bu suv teri kasalligiga olib keladi» [2], deganlar".
Aslida bu hadisni ad-Daruqutniy rivoyat qilgan va zaif deb baholagan. Shuning uchun bu dalilga amal qilinmaydi. Ulamolar quyoshda qizigan suv makruh bo‘lishi uchun quyidagi shartlarni belgilashgan [3]:
Juda issiq iqlimli mamlakatlarda bo‘lishi kerak. Agar iqlim unchalik issiq bo‘lmasa, bu hukm tatbiq etilmaydi.
Oltin va kumushdan boshqa temir, mis, bronza kabi olovda eriydigan metall idishda bo‘lishi kerak. Plastmassa, yog‘och, loydan yasalgan idishlar yoki kichik hovuzdagi qizigan suv bunga kirmaydi.
Quyoshda qizigan suvni badan uchun va issiq holatda ishlatish makruh. Lekin kiyim yuvish yoki sovib ketgandan keyin ishlatish mumkin.
Namoz o‘qish vaqti keng bo‘lishi kerak. Agar namoz vaqti ozgina qolsa va boshqa suv topilmasa, quyoshda qizigan suv bilan tahorat olish vojib bo‘ladi.
Tajriba yoki ishonchli shifokor orqali bu suvning zarari yo‘qligiga amin bo‘lishi kerak. Agar quyoshda qizigan suvning zarari aniq bo‘lsa va boshqa suv topilmasa, tayammum qilinadi.
Imom Shofe'iy (Alloh rahmat qilsin)dan olovda eriydigan idishda qizigan suv bilan tahorat olish haqida so‘ralganda: «Quyoshda qizigan suvdan tahorat olish makruh demayman, faqat tibbiy zarar bo‘lmasa» [4], deb fatvo berganlar.
Shuning uchun, quyoshda qizigan suv bilan tahorat qilinsa, tahorati to‘g‘ri bo‘ladi. Faqat shifokorlar bunday suv teri kasalligiga olib keladi desa, bunday suvdan foydalanish yengil makruh hisoblanadi.
Medet Qursakov,
QMDB Shariat va fatvo bo‘limi mutaxassisi
[1] "Al-Mavsū‘a al-fiqhiya", 39-jild, 363-bet.
[2] Daruqutniy rivoyat qilgan.
[3] Abdu al-Fattah Husni ash-Shaykh, "Fiqh al-Ibodot", 211-bet.
[4] "Al-Umm" kitobi.
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.