Ramazon oyida safarda bo‘lgan odam ro‘za tutmasa bo‘ladimi?

Savol: Ramazon oyida safarda bo‘lgan odam ro‘za tutmasa bo‘ladimi? Javob: Uzoq safarga chiqqan (taxminan 90 km) musofirga Ramazon oyida ro‘za tutmaslikka ruxsat beriladi [1]. Alloh taolo Qur’onda shunday deydi:

فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ

«Bas, sizlardan kim kasal bo‘lsa yoki safarda bo‘lsa, boshqa kunlarda tutadi» [2].

Agar musofir saharlik qilib, tong otgandan keyin safarga chiqsa, o‘sha kunning ro‘zasini ochishga ruxsat yo‘q. Chunki u ro‘zani o‘z yurtida boshlagan bo‘ladi va uni o‘z ixtiyori bilan ocholmaydi. Agar safarga chiqmasdan oldin ro‘zasini ochsa, qazo bilan birga kafforat ham tutadi. Safarda ro‘zasini ochsa, faqat qazosini ado qiladi [3]. Shu sababli ro‘za tutmoqchi bo‘lsa, tong otmasidan oldin safarga chiqish kerak.

Savol: Musofir safardan qaytgan kuni nima qilishi kerak? Javob: Musofir o‘z yashash joyiga qaytsa yoki bir shaharda 15 kun turishni niyat qilsa, ro‘za tutishi farz bo‘ladi.

Agar musofir safardan uyiga kunduzi, ya’ni peshindan oldin (taxminan bir yoki bir yarim soat oldin) qaytib, ro‘zaga (hech narsa yemagan bo‘lsa) niyat qilsa, ro‘zasi to‘g‘ri bo‘ladi. Agar peshindan keyin kelsa, odamlarning tanbehidan saqlanish uchun quyosh botguncha hech narsa yemaydi. Chunki aybli ishdan saqlanish – vojib [4]. Ramazondan keyin o‘sha kunning qazosini ado qiladi.

Savol: Safarda ro‘za tutgan yaxshi, yoki tutmaslik yaxshimi? Javob: Agar ro‘za tutish musofirga qiyinchilik tug‘dirmasa, ro‘za tutgani afzal. Alloh taolo yuqoridagi oyatning davomida shunday deydi:

وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

«Agar bilsangiz, ro‘za tutishingiz sizlar uchun yaxshiroqdir» [5].

Safarda ruxsatdan foydalanib ro‘zasini ochsa, savob oladi. Agar ro‘za tutsa, undan ham ko‘proq savobga ega bo‘ladi. Agar ro‘za tutish o‘ziga yoki safardoshlariga qiyinchilik tug‘dirsa (masalan, safardoshlari ro‘za tutmay, birga ovqatlansa), ro‘zasini ochishi afzal [6].

«Ramazon ro‘zasiga oid fatvolar» kitobidan

• [1] «Fathul Qodir», 2/356.

• [2] «Baqara» surasi, 184-oyat.

• [3] Abdulhamid Mahmud Tuhmaz, «al-fiqh al-hanafi fi sawbihi al-jadid», 1/437.

• [4] «Al-Ixtiyor», 1/421.

• [5] «Baqara» surasi, 184-oyat.

• [6] «Raddul muxtar», 3/406.