Namoz vaqtlariRamazon – musulmonlar uchun orziqib kutiladigan va xayrlashishga qiyin bo‘lgan muqaddas va fazilatli oy. Ayniqsa, oy boshlanganini bilish juda muhim. Shu sababli har kim uni imkon qadar tezroq xabar qilishga harakat qiladi. Lekin bu xabar qanchalik ishonchli va to‘g‘ri ekanini ko‘pchilik bilmaydi. So‘nggi yillarda «Kim Ramazon oyining boshlanishini boshqalarga yetkazsa, unga do‘zax olovi harom qilinadi» degan «hadis» tarqalib ketdi. Aslida bu hadis emas, balki Payg‘ambarimizga tuhmat. Quyidagi dalillar bilan buni tushuntirish mumkin.
Birinchidan, bunday gap hech bir hadis to‘plamida kelmagan va Payg‘ambarimizga (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) yetib boradigan isnodi (hadis rivoyatchilari zanjiri) ko‘rsatilmagan. Hadis ilmidagi qoidaga ko‘ra, «har bir hadisning isnodi bo‘lishi shart». Isnodi bo‘lmagan har qanday gapni «hadis» deb atash noto‘g‘ri. Shuning uchun buyuk muhaddislardan biri Abdulloh ibn Muborak (Alloh uni rahmatiga olsin): «Isnod – dinning bir qismidir. Isnodsiz istagan odam istagan gapini aytaveradi», degan.
Ikkinchidan, Ramazon oyining boshlanishi yangi oy ko‘rilishi bilan aniqlanadi. Hozirgi kunda ko‘plab musulmon davlatlarda yangi oy shunday aniqlanadi. Shuning uchun uni ko‘rmasdan turib, aniq sanani oldindan aytish asosan to‘g‘ri emas. Rossiya, Turkiya va Markaziy Osiyo kabi mamlakatlarda esa hijriy oylarning boshlanishi xalqaro astronomik tadqiqot markazlari ma’lumotlariga asoslanib oldindan belgilanadi va tasdiqlanadi. Bunday holatda har bir fuqaro o‘zi yashayotgan mamlakatning Diniy idorasi e’lon qilgan bayonotga (fatvaga) bo‘ysungani to‘g‘ri bo‘ladi.
Uchinchidan, Ramazon oyining boshlanishini xabar qilgan odam do‘zaxdan qutuladi, degan gap shariat qoidalariga mos kelmaydi. Chunki jannatga kirish yoki do‘zaxga tushish bunday ishlar bilan emas, balki shariat buyurgan amallarni bajarish bilan aniqlanadi.
Imom Jaloluddin Suyutiy (Alloh uni rahmatiga olsin) hadis ilmi haqida yozgan asarida hadis ilmi ustozi Ibn Javziy: «Agar bir hadis aqlga to‘g‘ri kelmasa, ishonchli matnlarga mos kelmasa yoki asosiy manbalarga zid bo‘lsa, bilingki, u hadis soxta», deganini keltirib, shunday deydi: «Asosiy manbalarga zid» deganda musnad va mashhur hadis to‘plamlariga kiritilmagan hadislar tushuniladi» (Tadrib ur-roviy, 1/327).
Payg‘ambarimizga (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) tuhmat qilish, uning nomidan bilib-bilmay har xil asossiz gaplarni aytish – katta gunoh. Bunday ishni qilgan yoki tarqatgan odamning o‘zi do‘zaxga sababchi bo‘lishi mumkin. Chunki Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) shunday degan:
«Kim bilib turib mening nomimdan yolg‘on gapirsa, u (boradigan) joyini do‘zaxdan tayyorlayversin»
(Buxoriy, Termiziy)
Yana bir hadishda:
«Kim mening nomimdan, yolg‘on deb gumon qilgan, bir hadis aytsa, u – yolg‘onchilardan biridir»
(Muslim). Ulamolar soxta hadis aytish va uni tarqatishdan qaytarganlar. Bunday ish qilgan odam tavba qilib, Alloh taolodan kechirim so‘rashi lozim, deyilgan.
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.