ROʻZAGA NIYAT QILISH HAQIDA KOʻP SOʻRALADIGAN SAVOLLAR

Alloh xohlasa, sogʻingan Ramazon oyining kirib kelishiga toʻrt hafta chamasi vaqt qoldi. Ibadatning maqbul boʻlishi uchun uni toʻgʻri ado etish ham juda muhim. Shu munosabat bilan muftyat.kz sayti Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi Shariat va fatvo boʻlimi tayyorlagan "Ramazon roʻzasiga oid fatvolar" kitobidan roʻzaga oid fatvolar va savol-javoblarni eʼlon qilib boradi.

Bugun eʼtiboringizga roʻzaga niyat qilish haqida jamoatchilik tomonidan koʻp soʻraladigan savollarning javobini taqdim etamiz.

1. Savol: Roʻzaga niyat qilishning hukmi qanday?
   Javob: Falon kuni Alloh uchun roʻza tutaman deb qalb bilan qatʼiy qaror qilish – niyat deyiladi. Niyat qilish – roʻzaning toʻgʻri boʻlishining asosiy sharti [1]. Paygʻambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi boʻlsin) hadisida:

   إنَّما الأعمالُ بالنِّيَّاتِ

   "Amallar niyatga bogʻliq" [2], – deganlar.

   Niyatni til bilan aytish shart emas. Saharlikka turish yoki turaman deb niyat qilib yotishning oʻzi niyat hisoblanadi. Ramazon roʻzasiga quyosh botganidan boshlab tong otguncha niyat qilish afzal.

   Agar biror sabab bilan tong otguncha niyat qilinmay qolsa yoki uxlab qolinsa, unda choshgohgacha, yaʼni peshin namoziga bir soat vaqt qolguncha niyat qilish mumkin. Shundan keyin niyat qilinsa, oʻsha kunning roʻzasi toʻgʻri boʻlmaydi [3].

   Roʻzaga niyat qilganda parhez tutish, ozish maqsadida emas, roʻzaning savobini umid qilib, faqat Allohning roziligi uchun tutish kerak.

2. Savol: Niyat qanday boʻlishi kerak?
   Javob: Roʻzaning oʻzi bir necha turga boʻlinadi:

3. Farz roʻza – Ramazon oyining roʻzasi.

4. Vaqtini belgilab, nazr qilib tutadigan roʻza.

5. Vaqtini belgilamay, nazr qilib tutadigan roʻza.

6. Ramazon oyining qazosi.

7. Buzilgan nafl roʻzaning vojib boʻlgan qazosi.

8. Kafforat (jazolik) roʻzasi.

9. Nafl roʻza.

10. Savol: Ramazonning har kuniga alohida niyat qilish shartmi?
    Javob: Ramazon oyining har kuni alohida ibodat boʻlganligi sababli har kuniga alohida niyat qilish lozim [5]. Ramazon oyining boshida bir marta niyat qilish yetarli emas. Agar ramazonning barcha kunlarida roʻzaga ham, iftorlikka ham umuman niyat qilinmasa, roʻzaning qazosi ado qilinadi [6].

11. Savol: Quyosh botmasidan oldin ertangi roʻzaga niyat qilinsa, toʻgʻri boʻladimi?
    Javob: Quyosh botmasidan oldin ertangi kun roʻza tutishga niyat qilinsa, roʻzasi toʻgʻri boʻlmaydi. Hatto quyosh botmasidan oldin hushidan ketib, ertasi kuni peshin vaqtigacha davom etsa yoki shu orada uxlab qolsa, oʻsha kuni roʻza tutgan hisoblanmaydi. Ammo quyosh botgandan keyin niyat qilinsa, roʻzasi toʻgʻri boʻladi [7].

12. Savol: Roʻzada "ogʻzimni ochdim" deb, hech narsa yeyilmasa, roʻza buziladimi?
    Javob: Roʻza tutuvchi iftor qilishga faqat niyat qilsa, roʻzasi buzilmaydi. Faqat ovqat yoki suv ogʻiz yoki burundan ichkariga kiritilsa, roʻza buziladi.

    "Al-Fatovo al-Hindiyya" kitobida: "Roʻza tutuvchi iftor qilishga niyat qilsa, lekin iftor qilishga sabab boʻladigan hech qanday holat yuz bermasa, uning roʻzasi toʻliq boʻladi" [8] deyiladi.

• [1] "Al-Fatavo at-Tatarkhaniyya", 2/97.

• [2] Buxoriy, №54. Muslim, №1907.

• [3] "Al-Mufassal fi al-fiqh al-hanafi", 1/272.

• [4] "Al-Lubab fi sharh al-kitab", 1/162-163.

• [5] "Al-Fatovo al-Hindiyya": 1/215. "Al-Fatavo at-Tatarkhaniyya", 2/97.

• [6] "Al-Fatavo at-Tatarkhaniyya", 2/98.

• [7] "Al-Fatavo at-Tatarkhaniyya", 2/97-98.

• [8] "Al-Fatovo al-Hindiyya", 1/215.