Namoz vaqtlariIslomda namoz va ro‘za kabi ibodatlarni ado etishda safarda bo‘lganlarga oid ayrim maxsus hukmlar belgilangan. Shunga ko‘ra, diniy jihatdan musofir (safar) deb hisoblangan kishilar to‘rt rakatli farz namozlarni ikki rakat qilib o‘qishlari, Ramazon ro‘zalarini esa keyinroq tutish uchun kechiktirishlari mumkin. Diniy jihatdan musofir hisoblanishning ikki asosiy mezoni bor: biri joy, ikkinchisi esa masofa. Safar nuqtai nazaridan bir kishining turgan joyi “vatan-ı aslî”, “vatan-ı iqomat” yoki “vatan-ı süknâ” bo‘lishi mumkin.
Vatan-ı aslî: Asl joylashgan joy, ya’ni insonning tug‘ilib o‘sgan joyi yoki ishlash uchun ko‘chib borib, tirikchilik qiladigan, uy olib, oilasi bilan yashaydigan joyidir. Bu joyda kishi musofir hisoblanmaydi.
Vatan-ı iqomat: Doimiy yashash maqsadida bo‘lmagan holda, o‘n besh kundan ortiq vaqt qolish uchun turgan va asl vatanidan kamida to‘qson km uzoqlikdagi joydir. Bu joyda ham safar hukmlari qo‘llanilmaydi.
Vatan-ı süknâ: Bir kishi o‘n besh kundan kam muddat qolish niyati bilan, asl yoki iqomat vatanidan kamida to‘qson km uzoqlikda bo‘lgan joydir (Haddâd, el-Cevhera, 1/87). Agar kishi shu holatda bo‘lsa, musofir hisoblanadi.
Bu hukmlar hanafiy mazhabiga ko‘ra. Shofe’iy mazhabiga ko‘ra esa, musofir hisoblanish uchun taxminan 90 km masofaga borish niyati bilan yo‘lga chiqilgan bo‘lishi va borilgan joyda, kirish va chiqish kunlari hisobga olinmagan holda, to‘rt kundan kam qolish kerak. To‘rt kun yoki undan ko‘proq qolishga niyat qilinsa, musofirlik hukmi tugaydi (Remlî, Nihâyetü’l-muhtâc, 2/257).
Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.