Namoz vaqtlariQur’oni Karimda shunday deyiladi:
«Yer yuzini kezib, safarda bo‘lganingizda namozni qisqartirishingizda gunoh yo‘q», – deb aytilgan («Niso» surasi, 101-oyat).
Anas ibn Molik (Alloh undan rozi bo‘lsin) bir safarini quyidagicha hikoya qiladi:
«Allohning elchisi (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) bilan birga Madinadan Makkaga yo‘l oldik. Madinaga qaytib kelgunimizcha u zot namozlarni ikki rakatdan o‘qidi. Men: “Makkada qancha vaqt turdingizlar?” – deb so‘radim, u: “Biz u yerda o‘n kun turdik”, – deb javob berdi» (Buxoriy, Muslim).
Safarga chiqqan odam o‘z yashash joyidan uzoqlashganidan boshlab uyiga qaytib kelguniga qadar, shuningdek uzoq joyga borib, u yerda 15 kungacha turishni niyat qilgan bo‘lsa, shariatda musofir deb ataladi. Uzoq joy deganda shariatda o‘rtacha yurishda piyoda kamida uch kunlik masofa tushuniladi. Tekis yo‘lda uch kunlik yo‘l 90 kilometrga to‘g‘ri keladi (Hashiyatu Ibn Obidin, 2/133). Suv yoki tog‘ yo‘llarida esa bu masofa o‘zgaradi. Uch kunlik masofani poyezd yoki samolyotda bosib o‘tsa ham, borgan joyida musofir hisoblanadi.
Agar musofir bir joyda 15 kun yoki undan ko‘proq turishni niyat qilsa, shu zahotiyoq u mahalliy aholi hukmiga o‘tadi, lekin to‘liq 15 kun o‘tmay yana safarga chiqsa, yana musofir bo‘ladi. Dastlab bir joyda 15 kun turishni niyat qilmagan bo‘lsa-yu, ishlari bitmay yoki biron xabar kutib, shu joyda 15 kun qolib ketsa ham, musofir hukmida qolaveradi.
Ikki shaharda uyi bor odam shu shaharlardan qaysi biriga borsa, musofirlik hukmidan chiqadi. Agar bu shaharlar bir-biridan uzoq bo‘lsa, bir uydan ikkinchisiga yetib borguncha, ya’ni yo‘lda musofir hukmida bo‘ladi.
Musofir odamga uchta hukm tegishli:
peshin, asr va xufton namozlarining farzini qisqartirib, ikki rakat qilib o‘qish – vojib;
uch kungacha masx tortish mumkin;
Ramazon oyida safarda bo‘lsa, ro‘za tutmay, keyin qazo qilishi mumkin.
Musofir to‘rt rakatli sunnat namozlarni, uch rakatli shom namozini va vitr namozini qisqartirmaydi, to‘liq o‘qiydi.
Agar musofir to‘rt rakatli namozda imom bo‘lsa, ikki rakat o‘qib, salom beradi va namozini tugatadi. Orqasida turgan mahalliy aholi qolgan ikki rakatni o‘qib, namozni to‘liq tugatadi. To‘rt rakatli namozda mahalliy aholi imom bo‘lsa, musofirlar imom bilan birga namozni to‘liq o‘qiydi.
Musofir odam safarga chiqishidan oldin qazo bo‘lgan to‘rt rakatli namozini safarda to‘liq o‘qiydi, namozi safarda qazo bo‘lsa, o‘z yashash joyiga qaytganda uni qisqartirib, ikki rakat qilib o‘qiydi.
Hasan AMONQUL,
«Minara» gazetasi, №21, 2021 yil
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.