Saharlikka uxlab qolsak nima qilamiz?

Yoz oylarida tun qisqa bo‘lgani uchun ro‘za tutayotgan odamlar saharlikka erta turishga majbur bo‘lishadi. Kunduzi ishlaydigan yoki o‘qiydigan, tunda Qur’on xatmiga qatnashadiganlar ba’zida charchab, saharlikka tura olmay qolishadi. Bunday holatda ham Islom dini farz bo‘lgan ro‘zani tark etmaslikni buyuradi.

Ramazon oyida saharlikka uxlab qolgan odam uyg‘onganida, oz bo‘lsa ham biror narsa yeyish yoki ichish va ro‘zaga niyat qilishga ulgurmasa, niyati ham, o‘sha kun tutadigan ro‘zasi ham to‘g‘ri bo‘lmaydi. Ramazon oyida saharlikka uxlab qolgan odam uyg‘onganida ro‘zani buzadigan, ya’ni yeyish-ichish, jinsiy aloqa kabi amallarni to‘xtatib, shu kunning ro‘zasini tutishga niyat qiladi. Peshin vaqtigacha niyat qilish mumkin.

Salama ismli sahobadan (Alloh undan rozi bo‘lsin) rivoyat qilingan hadishda Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) Aslam qabilasidan bir kishiga shunday degan: «Odamlarga e’lon qil, kim bugun ovqat yegan bo‘lsa, kunning qolgan qismida yemasin. Kim hech narsa yemagan bo‘lsa, ro‘za tutsin. Chunki bugun – Ashuro kuni» (Buxoriy, Muslim). Bu hadishda Ramazon ro‘zasi Ashuro kuniga qiyos qilingan (taqqoslangan). Chunki Islomning dastlabki davrida Ashuro ro‘zasi farz bo‘lgan edi (Ighlaus-sunan).

Imom Tahaviy aytadi: «Bu hadishda ma’lum bir kunda ro‘za tutishi lozim bo‘lgan odam tunda niyat qilmagan bo‘lsa, uning kunduzi niyat qilishi to‘g‘ri ekaniga dalil bor», – degan. Shuningdek, tong otganidan keyin ro‘zani buzadigan amallar qilinmasa, zavol (peshin) vaqtigacha niyat qilish to‘g‘ri hisoblanadi. Agar tong otganidan keyin ataylab yoki unutib ovqat, suv ichsa yoki jinsiy aloqa qilsa, undan keyin o‘sha kun ro‘zaga niyat qilish to‘g‘ri bo‘lmaydi (Fatawa Hindiyya, Sharh Tahaviy).

Demak, Ramazon oyida saharlikka uxlab qolgan odam uyg‘onganida hech narsa yemay, ichmay ro‘za tutishga niyat qilib, ro‘zasini davom ettirishi farz bo‘ladi.

Tayyorladi: Hasan AMANKUL,

“Munara” gazetasi, №6, 2022 yil