Shaxmat, nard o‘ynash harammi?

Shaxmat o‘yiniga hukm, uning qimor yoki qimor emasligiga bevosita bog‘liq. Olimlar esa har qanday qimor o‘yinining haramligiga ittifoq qilishgan. Chunki Qur’oni Karimda:

«Sizdan aroq va qimor haqida so‘rashadi. Ularga ayting: “Ikkalasida ham katta gunoh bor. Odamlarga foydasi bo‘lsa-da, foydasidan ko‘ra gunohi kattaroqdir”»

«Baqara» surasi, 219-oyat

Hanafiya mazhabida shaxmat o‘ynash makruh (yoqimsiz ish, gunoh) hisoblanadi. Mashhur fiqh olimi Imom Marg‘inoniy (Alloh rahmat qilsin) "Hidoya" kitobida shunday deydi: "Shaxmat o‘ynash, nard o‘yini, o‘n to‘rt (yahudiylar o‘ynaydigan o‘yin) va har qanday o‘yin – makruh. Agar pul tikilsa, bu qimorga aylanadi, pul tikilmasa, bekorchi mashg‘ulot va o‘yin-kulgi bo‘ladi. Bundan tashqari, bu o‘yinlar Allohni zikr qilishdan, juma va jamoat namozlaridan to‘sadi. Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin):

«Allohni zikr qilishdan seni chalg‘itadigan narsa – qimordir» , – degan

«Hidoya», 6/515-516

Lekin Imom Abu Yusufning (Alloh rahmat qilsin) fikriga ko‘ra, shaxmat o‘ynash mubah, ya’ni ruxsat etilgan («Sharhu Fath al-Qodir», Ibn Humom, 8/498). Bunga bir nechta dalil bor.

• Birinchidan, shaxmat o‘ynashga taqiq borligi haqida ochiq dalil yo‘q. Nard o‘yinining haramligi haqida esa hadislar bor. Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin):

«Nard o‘ynagan qo‘lini cho‘chqaning go‘shti va qoniga bulg‘agan odamga o‘xshaydi», – degan

Buxoriy, Muslim

Yana bir hadishda: «Nard o‘ynagan odam Alloh va Uning Rasuliga qarshi chiqqan bo‘ladi» , – deyiladi

Ibni Moja

• Ikkinchidan, Ibn Abbos, Abu Hurayra, Ibn Sirin, Hishom ibn Urva, Said ibn Musayyab va Said ibn Jubayr (Alloh ulardan rozi bo‘lsin) kabi sahobalar va tobeinlar shaxmat o‘yinini halol deyishgan.

• Uchinchidan, shaxmat o‘ynash insonning tafakkur va xotira qobiliyatini oshiradi. Shaxmat o‘yini to‘g‘ri bo‘lishi uchun Imom Abu Yusuf quyidagi shartlarni qo‘ygan:

• o‘yinni qimorga aylantirmaslik;

• vaqtni behuda sarflamaslik;

• farz ibodatlarni tark qilmaslik («Hashiyat Ibn Abidin», 6/394).

Hasan AMONQUL,

«Munara» gazetasi, №23, 2020 yil