Namoz vaqtlariTahnik — yangi tug‘ilgan chaqaloqni emizishdan oldin og‘ziga xurmo yoki boshqa shirin narsani surish amali. Bu — Payg‘ambarimizdan (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) kelgan sunnat amaldir.
Abu Muso al-Ash‘ariy (Alloh undan rozi bo‘lsin) o‘g‘li tug‘ilganda uni Payg‘ambarimizga (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) olib boradi. Ulug‘ Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) unga Ibrohim deb ism qo‘yib, xurmo bilan tanglayini uqalab, baraka tilab duo qiladi. Yana bir hadishda Payg‘ambarimiz Abu Talhaning (Alloh undan rozi bo‘lsin) o‘g‘li tug‘ilganda bir nechta xurmoni chaynab, so‘ng uni chaqaloqning og‘ziga solib, tanglayini surganlari rivoyat qilinadi.
Hofiz ibn Hajar "Fathul Bari" (9/588) kitobida: "Tahnik — biror narsani chaynab, chaqaloqning og‘ziga solib, tanglayini surishdir. Buning maqsadi chaqaloqning og‘iz mushaklarini mustahkamlab, emishga va ovqat yeyishga tayyorlashdir. Eng afzali — xurmo. Xurmo topilmasa, boshqa shirin narsa bilan tanglayini suriladi. Shirin narsalar ichida asal boshqalariga qaraganda yaxshiroq", — degan.
Ilm-fan va texnologiya rivojlangan zamonda Payg‘ambarimizning (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) sunnatining ayrim ilmiy jihatlari ham ochilmoqda. Tibbiyot mutaxassislari chaqaloq, ayniqsa muddatidan oldin tug‘ilgan bo‘lsa, organizmida glyukoza yetishmasligi bo‘lishini ta’kidlashadi. Shu sababli bola emmay qo‘yadi, o‘sishi sekinlashadi, miyasi zarar ko‘radi, rivojlanmay qoladi va boshqa ko‘plab kasalliklarga duchor bo‘lishi mumkin. Xurmo yoki boshqa shirin narsa bilan tahnik qilish orqali shu yetishmayotgan glyukoza o‘rni to‘ldiriladi. Chunki xurmo glyukozaga boy.
Shuningdek, yuqoridagi hadislarda aytilganidek, sahobalar tahnikni Payg‘ambarimizga (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) qildirganlar. Bu yerda tabarruk olish ham bor. Chunki Anas ibn Molikning (Alloh undan rozi bo‘lsin) rivoyatiga ko‘ra, Ummu Sulaym tug‘ganida: «Ey Anas! Bu bolani Payg‘ambarimizga (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) olib borib, tahnik qildirmaguncha, uni hech narsa bilan ovqatlantirmanglar», — degan. Imom an-Nawaviy ushbu hadisning foydasi haqida: "Bola dunyoga kelganida uni solih, obro‘li kishilarga olib borib, tanglayini xurmo bilan surish kerak", — degan (Sharh an-Nawaviy 'ala Muslim 14/100).
Shu kabi, xalqimizda ham chaqaloqning og‘ziga og‘zi duoli oqsoqollarga, botirlarga, donishmandlarga tupurtirish urf-odati bor. Dono ajdodlarimizdan qolgan bu an’ananing ham aslida sunnat amalga borib taqalishini aytish mumkin. Bunda maqsad — bola ulg‘ayganda ham shunday hurmatli, ibratli inson bo‘lsin, degan niyat yotadi.
Medet QURMASH O‘G‘LI,
O‘zbekiston Musulmonlari Idorasi Shariat va fatvo bo‘limi mutaxassisi
"Imon" jurnali, №2, 2024 yil
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.