Namoz vaqtlariJavob: Talaq – arab tilida «bo‘shatish, ozod qilish» degan ma’noni anglatadi. Shariatdagi ma’nosi: «Bu – maxsus so‘zlar bilan nikoh rishtasini uzadigan shar’iy hukm» [1].
Talaq ikki turga bo‘linadi:
Sarih (ochiq) aytilgan talaq. Bu hech qanday niyatga bog‘liq bo‘lmaydi, albatta ayolga qaratib ochiq aytiladi. Masalan, «Sen talaqsan!», «Sen ajrashding!» kabi «talaq» so‘zidan olingan ma’nodosh so‘zlar bilan bo‘lishi kerak [2].
Hanafiya mazhabida er-xotin o‘rtasidagi nikoh rishtasini uzishga mo‘ljallangan so‘zlar «sarih (ochiq aytilgan) talaq» hisoblanadi. Imom az-Zayla’iy: «Sarih – asosiy ma’nosi ochiq, hatto maqsadi ham aniq bo‘lgan so‘z, ya’ni to‘g‘ri yoki kinoya bo‘lsa ham eshitgan odam darrov tushunadigan so‘z» deydi [3].
Kinoya (bilvosita aytilgan) talaq. Bunga talaqni ham, boshqa ma’nolarni ham anglatishi mumkin bo‘lgan so‘zlar kiradi. Shuning uchun bu so‘zlar aytilganda niyat talaq bo‘lsa, talaq tushadi, niyat talaq bo‘lmasa, tushmaydi. Masalan, er ayoliga «uyingga bor» desa, bu so‘z «ota-onangni ko‘rgani bor» yoki «ajrashdim, uyingga ket» degan ma’noni anglatishi mumkin [4].
Shu sababli, o‘zbek tilida ajrashish nikohni bekor qilishga oid so‘z bo‘lgani uchun talaq so‘zi bilan bir ma’noda hisoblanadi.
O‘zbekiston Musulmonlari idorasi Shariat va fatvo bo‘limi
[1] Marg‘inoniy, «al-Hidoya sharhu bidayati al-mubtadi». 3/150.
[2] Muhammad Abu Zahra, «al-Ahvalu ash-shahsiyya». 296.
[3] «Tabyin al-haqoyiq sharhu kanzi ad-daqoyiq», 3/39.
[4] Hanafiya mazhabida er va xotin talaq haqida gaplashayotganida ayol «menga talaq ber» desa, er esa «uyingga bor» yoki «o‘zing bilan o‘zingsan» deb javob bersa, niyatidan qat’i nazar talaq tushadi (Muhammad Abu Zahra. Al-ahvalu ash-shahsiyya. 296-oyat.)
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.