Tashriq takbirlarining dini hukmi nima, bu takbirlarni kimlar va qachon aytadi?

Payg‘ambarimiz (s.a.s.)ning qurbon hayitining arafasi kuni bomdod namozidan boshlab hayitning to‘rtinchi kuni asr namozigacha, asr namozi ham shu jumlaga kirgan holda, farz namozlardan keyin tashriq takbirlarini aytganiga oid rivoyatlar mavjud (Beyhakî, es-Sünenü’l-kübrâ, 3/438-440 [6273-6278] Dârekutnî, es-Sünen, 2/390-391 [1735-1737]).

Shunga ko‘ra, hanafiy mazhabida afzal qilingan qarashga binoan, arafaning bomdod namozidan hayitning to‘rtinchi kuni asr namozigacha jami 23 mahal, har bir farz namozdan so‘ng tashriq takbirini aytish, erkak va ayol har bir musulmonga vojibdir. Tashriq kunlarida qazo bo‘lgan namozlar aynan shu kunlarda qazo qilinsa, tashriq takbirlari ham aytiladi. Tashriq kunlari o‘tib ketgandan so‘ng qazo qilinsa, takbir aytilmaydi. Namoz qazo qilinmaguncha, takbirlar ham qazo qilinmaydi (Serahsî, el-Mebsût, 2/43-44; Ibnü’l-Hümâm, Fethü'l-qadîr, 2/80-82).

Shofiiy mazhabiga ko‘ra esa, tashriq takbirlari sunnat hisoblanadi (Mâverdî, el-Hâvî, 1/484).

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu