TELEFON ORQALI TA'ZIYA BILDIRISH TO'G'RIMI?

Eng og'ir musibatlardan biri – yaqin qarindoshning vafoti. Kim shunday musibatga duchor bo'lsa, sabr qilib «Инна лилләһи уә инна иләйһи ражиғун» duosini aytsa, katta savob va yuksak darajalarga erishadi.

Bu haqda Qur'oni Karimda shunday deyiladi: «Ular boshlariga biror musibat kelsa: “Biz Allohnikimiz va albatta, Unga qaytuvchimiz”, – deydilar (sabr qiluvchilar). Aynan mana shunday kishilarga Parvardigorlarining salomi va rahmati bo'ladi. Haqiqiy to'g'ri yo'ldagilar ham – shular» («Baqara» surasi, 156-157-oyatlar).

Allohning elchisi (unga Allohning salovoti va salomi bo'lsin) aytdi: «O'lim – qo'rquvdir. Sizlardan birortangizning birodari vafot etsa, “Albatta, biz Allohga mansubmiz va Unga qaytuvchimiz. Darhaqiqat, biz Parvardigorimizga qaytamiz. Ey Alloh! Marhumni O'zing huzuringdagi yaxshilar qatoriga qo'sh! Kitobini osmon (illiyin)ga ko'tar! Orqasida qolgan oilasini asra! Bizni savobdan mahrum qilma! Bizni undan keyin og'ir sinovga duchor qilma!” deb aytsin» (Al-adab al-islamiya, 236).

Ta'ziya bildirish, marhumni dafn etishda yordam berish, mehribonlik ko'rsatish – bular g'am-tashvishni yengillashtiradi, musibatni taskin beradi.

Payg'ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo'lsin) aytdilar: «Kim g'amgin kishiga ta'ziya bildirsa, unga ham o'sha musibat uchun beriladigan savob miqdorida savob beriladi» (Termiziy).

Telefon yoki internet orqali og'zaki yoki yozma tarzda xabar yuborib ta'ziya bildirish mumkin. Chunki ta'ziyaning maqsadi – musibatga uchragan kishiga o'z hamdardligini, tilagini bildirish, uni taskin berish va sabrga chaqirishdir. Shuningdek, musibatga uchragan kishiga bir marta ta'ziya bildirgan bo'lsa, ikkinchi marta aytish shart emas (Fataavoyi Hindiyya, 1/228).

Musibatga uchragan kishiga «Alloh marhumni mag'firat qilsin, gunohlarini kechirsin, rahmatiga olsin, sizga sabr va bu orqali savob tilayman» kabi so'zlar bilan ta'ziya bildirish mustahab hisoblanadi (Fataavoyi Tatarkhaniya, 1/620). Eng yaxshi ta'ziya namunasi – Allohning elchisi (unga Allohning salovoti va salomi bo'lsin) aytgan quyidagi so'zlardir:

«Darhaqiqat, olgani ham Allohniki, bergani ham Uniki. Uning huzurida har bir narsaning muddati (vaqti) belgilangan» (Buxoriy).

Tayyorladi: Hasan AMANKUL