Namoz vaqtlariUyqu – Alloh taolo bu dunyoga qo‘ygan qonuni va insoniyatga bergan katta ne’matlaridan biridir. Alloh taolo Qur’onda shunday deydi:
«U Zot sizlarga tunni libos, uyquni orom, kunduzni esa (rizq izlash uchun) tarqalish vaqti qilib qo‘ydi», – deb aytgan.
Alloh taolo tunni bizga dam olish uchun bergani sababli, tunda ko‘proq uxlab, kunduzi tirikchilik qilish kerak. Uyquning maqsadi – tanani dam oldirish, quvvat yig‘ish va Allohga ibodat qilishga tayyor bo‘lishdir.
Umuman olganda, shariatda uyquni kamaytirish haqida aniq dalillar kelmagan bo‘lsa-da, uyquni tartibga solish, ko‘p uxlamaslik va vaqtni samarali o‘tkazish haqida tavsiyalar bor. Shuning uchun inson uyqusini tartibga solsa, hayotda ko‘p yutuqlarga erishadi. Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) va sahobalar kam uxlaganlar. Shunga qaramay, tunning bir qismini namoz uchun o‘tkazganlar. Alloh taolo Qur’onda bandalarini tavsiflab, shunday deydi:
«Ular (muhsinlar) tundan ozgina uxlaydilar, saharda esa mag‘firat so‘raydilar».
Shu sababli ham, ilm egalari ko‘p uxlashni makruh deb bilganlar. Chunki ko‘p uxlash – dangasalik belgisi va vaqtni behuda o‘tkazishga olib keladi. Ba’zi olimlar: «Ko‘p uyqu yurakni o‘ldiradi, tanaga og‘irlik qiladi. Vaqtni qisqartiradi, g‘aflat va dangasalikni keltirib chiqaradi. Uyquning eng foydalisi – chindan ham uyqu bosgan paytda uxlashdir», – deganlar.
Biroq uyquni sog‘liqqa zarar yetkazadigan darajada kamaytirish ham mumkin emas. Quyida uyquni kamaytirishga yordam beradigan ba’zi sabablarni keltiramiz:
Ovqatni kamroq yeyish. Chunki oshqozon to‘lsa, inson ko‘proq uxlaydi. Ovqatni kamaytirgan sayin, uyqu ham kamayadi. Bundan tashqari, to‘q holda uxlash sog‘liqqa zarar va og‘ir uyquga sabab bo‘ladi.
Ertalab erta turish va kechasi o‘z vaqtida uxlash. Chunki bomdod namozi va quyosh chiqish oralig‘ida uxlash – maqbul emas. Bu payt – rizqlar taqsimlanadigan va baraka keladigan vaqt. Kechasi xufton namozini o‘qib, darhol uxlash yaxshi. Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) xufton namozigacha uxlashni va undan keyin behuda gaplarni yoqtirmaganlar.
Uyqu vaqtini asta-sekin qisqartirish. Shu tarzda inson nafsini tarbiyalaydi.
Ibodatga e’tibor berib, qazo qilib qo‘yishdan qo‘rqish. Chunki inson bir narsadan xavotir olsa, uyqusi kamayadi.
Uyqu sifatini yaxshilash. Uxlashdan oldin gadjetlardan foydalanmaslik, xonani qorong‘ilash, derazani ochib, havoni yangilash kabi usullar samarali.
Ushbu amallar uyquni tartibga solishga, ko‘p uxlamaslikka va vaqtni samarali o‘tkazishga yordam beradi.
Medet QURMASHULI
«Imon» jurnali, №1, 2025 yil
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.