Namoz vaqtlariZakat berish majburiyatiga ega bo‘lgan kishi, qo‘lida zakotga tortiladigan molidan bandalar huquqiga oid qarzlarini chegiradi. Hanafiya mazhabining umumiy qarashiga ko‘ra, to‘lash muddati kelgan yoki kelmagan qarzlar bu masalada bir xil hukmga ega. Biroq hanafiylardan ayrim ulamolarning fikriga ko‘ra, faqat muddati kelgan va qarzdor tomonidan talab qilinayotgan qarzlar chegiriladi; hali to‘lash muddati kelmagan qarzlar chegirilmaydi. Chunki bunday muddatli qarzlar odatda kreditorlar tomonidan talab qilinmaydi; to‘lash muddati kelgan qarzlar esa talab qilinadi. (Kâsânî, Bedâ’i, 2/6)
Shofiiy mazhabining mashhur qarashiga ko‘ra esa, hech qanday qarz zakotga tortiladigan mollar ichidan chegirilmaydi, shuning uchun qarzdorlik holati zakot berishga to‘sqinlik qilmaydi. (Nevevî, el-Mecmû’, 5/344)
Hozirgi kunda to‘lov rejasi uzoq muddatga belgilangan va keyingi yillarda muntazam to‘lanadigan davlat, TOKI, kooperativ, kredit turidagi qarzlar to‘liq zakot molidan chegirilmasligi lozim. Chunki bu to‘lov rejalari 10-20 yillik juda uzoq muddatlarni o‘z ichiga oladi va odamlar bu qarzlarni aynan o‘sha yili to‘lash majburiyatida bo‘lmaydilar.
Shu bois, kishining qo‘lida bo‘lgan zakotga tortiladigan mollaridan faqat o‘sha zakot yiliga tegishli bo‘lgan yig‘ilib qolgan qarzlar, muddati o‘sha yil ichida tugagan yoki tugashi kutilayotgan va shu sababli o‘sha zakot yili ichida darhol to‘lanishi lozim bo‘lgan qarzlar chegirilishi kerak. Chunki zakot yillik ibodatdir.
Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.