Namoz vaqtlariZakat ibodati bilan bog‘liq shartlar, zakatning bir kishiga farz bo‘lishi va berilgan zakatning amal qilishi uchun shartlar sifatida ikki alohida yo‘nalishda ko‘rib chiqiladi.
Bir kishiga zakat farz bo‘lishi uchun u musulmon, aqli raso, balog‘at yoshiga yetgan va erkin bo‘lishi (Kâsânî, Bedâ’i, 2/4-6), bir yillik qarzidan va asosiy ehtiyojlaridan ortiq haqiqatda yoki hukman ko‘payuvchi “nisob miqdori” molga ega bo‘lishi lozim. Ko‘payuvchi xususiyatdan maqsad, mol egasiga daromad, foyda yoki manfaat keltirishi yoki o‘z-o‘zidan ko‘payish va ortish xususiyatiga ega bo‘lishidir.
Zakat farz bo‘lishi uchun yana bir shart — nisob miqdori mol yoki boylikka ega bo‘lgandan so‘ng bir hijriy yil o‘tishi va yil oxirida ham nisob miqdorini saqlab qolishi kerak. (Kâsânî, Bedâ’i, 2/13 vd.; Ibn Qudama, al-Mug‘ni, 2/467) Yil davomida bo‘lgan ortish va kamayishlarga e’tibor qilinmaydi. Zakat bu muddat tugamasdan oldin ham berilishi mumkin. (Kâsânî, Bedâ’i, 2/50-51)
Zakatning amal qilishi uchun shartlarga kelsak, avvalo “niyat” shartdir. Zakat ibodat bo‘lgani uchun niyatsiz ado etilmaydi. (Kâsânî, Bedâ’i, 2/40; Ibn Qudama, al-Mug‘ni, 2/478) Bundan tashqari, faqirga berilishi va topshirilishi, ya’ni “tamlik” ham shartdir. (Kâsânî, Bedâ’i, 2/39) Ovqat tayyorlab yedirish kabi iboha yo‘llari bilan faqirga zakat berilgan hisoblanmaydi.
Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.