Namoz vaqtlariZamzam – Ibrohim (unga Allohning salomi bo‘lsin)ning o‘g‘li Ismoil (unga Allohning salomi bo‘lsin)ning chanqog‘ini qondirish uchun Alloh taolo tomonidan chiqarilgan quduq suvidir. Zamzam suvining paydo bo‘lish tarixi ham shu voqeadan boshlanadi.
Ibrohim (unga Allohning salomi bo‘lsin) payg‘ambar Allohning buyrug‘i bilan xotini Hojar onamiz va o‘g‘li Ismoilni sahroda qoldiradi. Oradan biroz vaqt o‘tgach, chaqaloq ochlik va chanqoqlikdan yig‘lay boshlaydi. Hojar onamiz suv izlab, Safa va Marva tepaliklariga chiqib, Allohga duo qilib, yetti marta yuguradi. Shu paytda Alloh taolo Jabroilni (unga Allohning salomi bo‘lsin) yuboradi. U zamzam qudug‘i joyini qanoti bilan uradi va shu yerdan suv otilib chiqadi. Shu tariqa zamzam qudug‘i paydo bo‘ladi.
Bu quduq muqaddas Makka shahrida, Ka’baning janubiy-sharqiy tomonida, qora tosh (Hajar ul-Asvad)ga qarama-qarshi joylashgan. Zamzam so‘zining bir nechta lug‘aviy ma’nosi bor.
Birinchidan, “zamzam” so‘zi “ko‘p” degan ma’noni bildiradi. Ya’ni bu quduqning suvi ko‘p bo‘lgani uchun “zamzam” deb atalgan. Yillar davomida Ka’baga hajga kelgan ziyoratchilar bu suvni ichib, yurtiga olib ketgan bo‘lsa-da, u kamaymagan. Zamzam suvi qiyomatgacha tugamaydi. Tobi’inlardan bo‘lgan ulug‘ olim Dahhok ibn Muzohimdan rivoyat qilinadi:
“Qiyomat yaqinlashganda barcha chuchuk suvlar yerga singib yo‘q bo‘ladi. Faqat zamzam suvi qoladi”
, – degan.
Ikkinchidan, “to‘plan”, “to‘xta” degan ma’noni anglatadi. Ya’ni Hojar onamiz yer ostidan to‘xtovsiz chiqayotgan suvga “zam, zam”, ya’ni “to‘xta, to‘xta” deb qo‘li bilan to‘xtatishga harakat qilganida suv sekin oqishni boshlagan. Ibn Abbosdan (unga Alloh rozi bo‘lsin) rivoyat qilinadi:
“Agar Hojar buloqni qo‘li bilan to‘xtatmaganida, suv yoyilib, atrofini bosib ketardi”
, – degan.
Alloh taolo zamzam suviga o‘ziga xos fazilatlar ato etgan va uni boshqa suvlardan ustun qilgan.
Birinchidan, zamzam suvi – yer yuzidagi jannat buloqlaridan biridir. Ibn Abbosdan (unga Alloh rozi bo‘lsin) rivoyat qilinadi:
“Zamzam – jannat buloqlaridan biridir”
, – degan.
Ikkinchidan, dunyodagi eng fazilatli suv. Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin):
“Dunyodagi eng yaxshi suv – zamzam suvi”
, – degan. Shu sababli farishtalar Payg‘ambarimizning ko‘nglini bir necha bor zamzam suvi bilan yuvib, poklaganlar.
Uchinchidan, zamzam suvi ichgan odamning qornini to‘ydiradi. Allohning elchisi (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin)ning tarbiyachisi bo‘lgan Ummu Ayman shunday deydi:
“Payg‘ambarimizdan hech qachon ‘qornim ochdi, chanqadim’ deganini eshitmaganman. U zamzam suvini ichib qaytardi. Ovqat taklif qilinsa, ‘to‘qman’ deb javob berardi”
, – deydi.
To‘rtinchidan, zamzam suvini qanday niyatda ichilsa, o‘sha niyat amalga oshadi. Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin):
“Zamzamni qanday niyatda ichsang, shunga erishasan. Agar dardingga shifo bo‘lishini niyat qilib ichsang, Alloh taolo senga shifo beradi. Agar yordam so‘rab ichsang, Alloh yordam beradi. Qorni to‘ydirish uchun ichsang, Alloh to‘ydiradi. Chanqog‘ingni bosish uchun ichsang, Alloh chanqog‘ingni qondiradi”
, – degan. Imom Navaviy bu hadisga sharhida shunday deydi: “Kim bir ehtiyoji uchun zamzam ichsa, unga yetadi. Islom ulamolaridan ba’zilari tajriba qilib, dunyo va oxiratdagi ehtiyojlarini niyat qilib ichgan, Alloh taoloning irodasi bilan niyatiga yetgan”, – deydi. Ibn Huzaymadan (unga Alloh rozi bo‘lsin): “Bunday ilmga qanday erishdingiz?” – deb so‘ralganda: “Zamzam suvini ichganimda Allohdan foydali ilm so‘radim”, – deb javob bergan.
Beshinchidan, to‘yguncha ichish ikkiyuzlamachilikdan saqlaydi. Payg‘ambarimiz (unga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin):
“Zamzam suvini to‘yguncha ichish ikkiyuzlamachilikdan saqlaydi”
, – degan. Boshqa hadislarda:
“Biz bilan ikkiyuzlamachilar orasidagi belgilar – ular zamzam suvini to‘yguncha icholmaydi”
, – degan. Zamzam suvi bilan tahorat olish, g‘usl qilish mumkin. Lekin uni istinja yoki najasni ketkazishda ishlatish joiz emas.
Medet QURMASH O‘G‘LI
“Imon” jurnali, №6, 2023 yil
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.